“Son Tüketim Tarihi” ve “Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi”.

Gıda ambalajlarında yer alan Son Tüketim Tarihi (STT) ve Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT) kavramları hem gıda güvenilirliği hem de gıda israfının önlenmesi açısından hayati bir fark arz etmektedir. Kamuoyunda sıkça karıştırılan bu iki terim, esasen farklı amaçlara hizmet etmektedir.

Son Tüketim Tarihi (STT): Gıda Güvenliği Önceliğidir

• Kapsam: Et, balık ve süt ürünleri gibi mikrobiyolojik açıdan kolayca bozulabilen ve bozulduğunda insan sağlığı için risk oluşturabilecek gıdalarda kullanılır.
• Kritik Uyarı: STT, doğrudan gıda güvenliğini ifade eder. Bu tarihi geçmiş ürünler “güvenilir olmayan gıda” olarak kabul edilir; bu ürünlerin kesinlikle tüketilmemesi ve satışa sunulmaması gerekmektedir.

Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT): Kalite Standartları ve Esneklik

• Kapsam: Çay, kahve, sıvı yağ, makarna, bakliyat (mercimek, nohut, pirinç) ve tuz gibi kuru gıdalarda kullanılan bir kalite göstergesidir.
• Kullanım Koşulları: TETT, ürünün uygun koşullarda saklanması durumunda tat, koku ve aroma gibi özelliklerini en iyi şekilde koruduğu süreyi belirtir. Ürünün ambalaj bütünlüğü korunmuşsa, uygun koşullarda muhafaza edilmişse ve herhangi bir bozulma belirtisi (koku, görünüş değişikliği vb.) göstermiyorsa, TETT geçtikten sonra da tüketilmesi insan sağlığı açısından doğrudan bir risk oluşturmaz.

Gıda İsrafı ile Mücadele ve Sürdürülebilirlik STT ve TETT arasındaki farkın net bilinmemesi, tüketicilerin hala tüketilebilir durumdaki gıdaları çöpe atmasına ve ciddi bir gıda israfına neden olmaktadır. Gıda israfının azaltılması sadece ekonomik bir kazanç değil; su, enerji ve tarımsal kaynakların korunması açısından da stratejik bir öneme sahiptir.

Türkiye’deki gıda mevzuatı (5996 sayılı Kanun ve Türk Gıda Kodeksi) doğrultusunda belirlenen bu tarihleme sistemleri, hem tüketici sağlığını korumayı hem de kaynakların verimli kullanılmasını hedeflemektedir. Gıda israfını azaltacak ve insan sağlığını koruyacak dengeli bir sistemin sürdürülmesi ortak sorumluluğumuzdur. Bu konuda Tarım ve Orman Bakanlığımızın belirlediği uygulamalarını destekliyoruz.

Tarım ve ticaret ataşeleri, kamu temsilcileri ve sektör paydaşlarını bir araya getiren etkinlikte, tarım diplomasisinin önemi vurgulandı.

Ev Dışı Tüketim Tedarikçileri Derneği (ETÜDER), 2026 yılının ilk çeyreğine ilişkin sektörel projeksiyonlarını paylaştığı kapsamlı raporunu yayımladı. “Birlikte Büyümenin Gücüyle Stratejik Vizyon ve Verimlilik Dönemi” başlığıyla yayımlanan rapor, gıda sektörünün maliyet baskıları ve küresel tedarik zincirindeki kırılmalar karşısındaki dayanıklılığını analiz ederken, Türkiye’nin küresel pazarda bir “istikrar merkezi” olarak konumlanması için gerekli yol haritasını ortaya koyuyor.

Raporun açılışında sektörü değerlendiren ETÜDER Yönetim Kurulu Başkanı Melih Şahinöz, ev dışı tüketim sektörünün hem önemli fırsatlarla hem de ciddi zorluklarla şekillenen bir eşikten geçtiğini vurguluyor. Şahinöz’e göre, verimlilik dönemi olarak adlandırılan bu yeni süreçte maliyet yönetimi ve operasyonel çeviklik, şirketler için artık isteğe bağlı bir tercih olmaktan çıkıp sürdürülebilir başarı için stratejik bir zorunluluk haline gelmiş durumda.

Nominal Büyüme Yanılgısı ve Maliyet Kıskacındaki Sektör
TÜİK verilerine dayanan raporda, 2026 yılının ilk üç ayında dışarıda yeme-içme harcamalarında kaydedilen yüzde 24’lük nominal artışın dikkatle okunması gerektiği belirtiliyor. İlk bakışta güçlü bir büyüme sinyali gibi algılanan bu rakamın, hacimsel bir genişlemeden ziyade büyük ölçüde fiyat endeksli bir dinamikten beslendiği ifade ediliyor. Enflasyondan arındırıldığında gerçek reel büyümenin yüzde 1 bandında yatay seyrettiğine dikkat çeken ETÜDER, artan menü fiyatları nedeniyle tüketicilerin ziyaret sıklığında ve harcama başına porsiyon miktarlarında bir gerileme yaşandığını raporluyor.

Öte yandan, Orta Doğu’da tırmanan gerilim sadece haritalardaki sınırları değil, mutfaktaki maliyetleri de yeniden şekillendiriyor. Petrol fiyatlarının 100 dolar eşiğini aşmasıyla birlikte, tarladan sofraya uzanan tedarik zincirinin her halkası ağır bir yükün altına girerken; gübre ve hammadde fiyatlarındaki yüzde 25’e varan sert yükselişler, kâr marjlarını adeta bir mengene gibi sıkıştırıyor. Bu tablo, Türkiye’nin “güvenli liman” algısını güçlendirerek yerel üretim ve yakın coğrafyalardan tedarik stratejileri geliştiren şirketler için yeni bir rekabet alanı yaratıyor.

İhracatta Stratejik Takvim: Foodist İstanbul ve Dijital Şeffaflık
Sektörün ihracat potansiyelini maksimize etmek ve 2027 yılı kotalarını bugünden güvence altına almak amacıyla 1-4 Eylül 2026 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenecek olan Foodist İstanbul fuarı, stratejik bir ticaret üssü olarak konumlandırılıyor. Dünyanın ilk üç gıda fuarı arasına girme hedefiyle kapılarını açacak olan organizasyon, 150’den fazla ülke katılımı ve 20 odak ülkeden gelecek VIP alım heyetleri ile Türkiye’nin gıda gücünü küresel arenaya taşımayı amaçlıyor. Fuarın Eylül ayında düzenlenmesi, sipariş döngüsüyle uyumlu bir üretim planlaması yapılmasını sağlayarak firmaların Ocak-Şubat dönemindeki sıfır gümrüklü kota avantajlarından en verimli şekilde yararlanmasına imkan tanıyacak.

Eş zamanlı olarak gıda güvenliği ve şeffaflık konularında da adım atan ETÜDER, Güvenilir Tedarikçi Projesi’nin Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yürüttüğü Karekod Projesi ile tam teknik uyum içinde çalışması adına görüşmelerini sürdürüyor. Planlanan bu entegrasyon sayesinde tüketiciler, restoranlarda QR kod okutarak dijital menü üzerinden yemeklerde kullanılan ürünlerin markasını, üreticisini ve tedarikçisini anlık olarak görüntüleyebilecek.