Ev dışı tüketim kanalının varlığını kamuoyuna duyurmak amacıyla bir araya gelen şirketler tarafından 22 Haziran 2005 tarihinde kurulan Ev Dışı Tüketim Tedarikçileri Derneği ETÜDER, tüm ev dışı tüketim platformlarını da destekleyerek, ürünün üreticiden tüketiciye kadar olan serüveninin güvenli bir ortamda gerçekleşmesini sağlamayı amaç edinmiş bir kuruluş... ETÜDER Yönetim Kurulu Başkanı Melih Şahinöz bilgi ve fikirlerini bizlerle paylaştı.

Gücünü aynı uğurda bir araya gelen firmalardan alan ETÜDER; sektör birliği oluşturmak, depolama, dağıtım, ürün kalitesi, nitelikli personel yetiştirilmesi, genel işletim sisteminin geliştirilmesi gibi konularda danışmanlık sağlayarak, sektörel standartların uluslararası normları yakalamasını sağlamak için çalışmalar yürütüyor. Ev dışı tüketim kanallarının kendi içlerinde bile farklı ihtiyaçlarının olduğunu, hepsi için ayrı servis ve hizmet dizayn edilmesi gerektiğini düşünen Melih Şahinöz, ETÜDER kavramını oluşturarak sektörün nabzını tutmaya başladıklarını söylüyor.

Ev dışı tüketim zincirinin gerektirdiği standartlar oldukça önemli

Bir ürünün üretiminden, paketlenmesine; taşınmasından, saklama koşullarına kadar her kademenin en başta insan sağlığı açısından belirli standartlara uygun olarak yapılması gerekiyor. Tüketici sağlığını korumak adına sektörün bilinçli ve sorumluluk sahibi olması gerektiğinin altını çizen Melih Şahinöz, ETÜDER olarak ev dışı tüketim kanalını perakende kanaldan ayrıştırarak, üreticiden tüketiciye kadar olan serüvenin güvenli bir şekilde gerçekleşmesini sağlamayı hedeflediklerini söylüyor. Üretim ve saklama koşulları eskiye oranla büyük oranda değişir ve gelişirken, ürünlerin içindeki koruyucu maddeler de çeşitli gerekçelerle arttırılıyor. Bu nedenle günümüzde her türlü tüketim ürünlerinin üretimini sistemli bir şekilde denetlemek, insan sağlığına tehdit oluşturacak etkenlerden korumak çok daha önem arz ediyor. ETÜDER, bu hedef doğrultusunda faaliyetlerini yoğun bir şekilde sürdürüyor.

Yabancı otel, kafe ve restoran zincirlerinin Türkiye’ye gelmiş olması ev dışı tüketim sektörünü oldukça hareketlendirmiş durumda. Bununla birlikte Türkiye’de ev dışında yemek yemek anlayışının da artmış olması, sektörün büyümesini ve sağlıklı bir şekilde yönetilmesini gerektiriyor. Türkiye’de ev dışı tüketim pazarının yaklaşık %15 büyüme gösterdiğini vurgulayan Melih Şahinöz, dışarıda yeme içme alışkanlığının artmasının da etkisi olduğunu bir kez daha belirtiyor.

ETÜDER üyesi olmak için altın kurallar

ETÜDER olarak gelişmiş ülkelerdeki sektörel uygulamaları inceleyerek, bu doğrultuda standartlar oluşturduklarını kaydeden Melih Şahinöz, danışmanlıklar alarak ve Kalite Sistem Grubu ile işbirliği yaparak standartların oluşmasını sağladıklarını, ardından da kontrollere başladıklarını anlatıyor. Kontrol sistemlerinin kurulmasından sonra bağımsız bir kuruldan da yardım alınarak ETÜDER üyesi olmanın kuralları oluşturulmuş. Standartları yakalayamayan aday firmalar üyeliğe alınmıyor. Tespit edilen eksiklerin giderilmesi için belirli bir süre tanınıyor. Sürenin bitiminde yapılan denetlemelerde belirli puanı yakalaması halinde üyeliğe kabul ediliyor.

Denetlemeler bununla da sınırlı kalmıyor. Periyodik kontroller yapılarak, puanlarda eksilme olması halinde üyelik tekrar gözden geçiriliyor. 4-6 ay gibi sürelerde denetlenen güvenlik seviyesi belirlenmiş üyelerin yanı sıra tüm üyeler yılda en az bir defa mutlaka denetleniyor. Denetimde uygunsuzluklar belirlenmesi halinde uyarıda bulunuluyor. 90 gün içerisinde düzeltmelerin yapılmaması halinde de ETÜDER üyeliği iptal ediliyor.
Üyelerine gerekli eğitimleri vererek yüksek standartları sağlamaları konusunda da yol gösteren ETÜDER, ETÜDER GEM adı verilen gelişme merkezinde nitelikli personel yetiştirmekten hijyen uygulamalarına kadar tüm alanlarda eğitim programları düzenliyor. Melih Şahinöz, son dönemde sektördeki firmalara yönelik denetim içeriğindeki standartları arttırmak yoluyla, sürekli üstüne katarak ilerlediklerini belirtiyor.

ETÜDER’e üye firmaların ürün aldıkları yerlerde de aynı şekilde denetimler yapılarak uygunluk durumları tespit ediliyor. ETÜDER üyesi firmaların personeli için özel hazırlanmış eğitimler düzenleniyor, eğitim programlarında başarı gösteren personele sertifika veriliyor. Böylece ETÜDER, sektörde istihdam edilen personelin niteliklerinin artmasına da öncülük ediyor.

Tüketicinin de bilinçlenmesi gerekiyor

ETÜDER, sektörün kaliteli ve sağlıklı ürünler ulaştırmasında güvenliğin tam olarak sağlanmasına yönelik çalışmalarını sürdürürken, tüketicilerin de bilinçlendirilmesi gerekiyor. Tüketicinin ihtiyacını ucuz fiyata sağlamaya çalışırken, yediğinin içtiğinin kalite ve standartlarını da göz önünde bulundurması gerekiyor. Tüketicilerin bilinçlenmesi halinde üreticilerin de mecburen gereken kalitede üretim yapacaklarını belirten Melih Şahinöz, ETÜDER olarak bunun için çabaladıklarını söylüyor. Önümüzdeki yıl içinde tedarik zincirinde bulundurdukları firmaların ürünlerine ETÜDER güvenlik etiketi uygulamasını başlatmayı planladıklarını anlatan Melih Şahinöz, tüketiciye; “Aldığınız servis ve hizmete ilaveten ETÜDER’in denetiminden geçmiş kalite standartlarına uygun güvenilir bir ürün alıyorsunuz” mesajı vereceklerini kaydediyor.

“Dünyaya Oranla Gerideyiz”

Dünya genelinde gelişmiş ülkelerde ETÜDER gibi kuruluşlar bulunuyor. Ancak gelişmiş ülkelerde standartların nasıl olması gerektiği gibi bir gündem olmadığından, sadece standartların gelişimine odaklanıldığı için bu tip platformların yapılanmasının çok daha kolay olduğunu vurgulayan Melih Şahinöz, ETÜDER’in nerede ise sıfırdan başlayarak önce standartların oluşturulmasında görev aldığını, bunun sonrasında yurtdışındaki benzeri örgütler gibi sektörel gelişime vakit ve efor harcayacaklarını ifade ediyor.

Sektörün en büyük sorunlarından birinin de kayıt dışı olduğunu belirten Melih Şahinöz, gelişmiş ülkelerde böyle bir sorunla karşılaşılmadığına işaret ediyor. Avrupa ve ABD’deki ETÜDER benzeri derneklerin yöneticileri ile görüşmelerinde elde ettikleri tespitleri de anlatan Melih Şahinöz, “Halen çok farklı gündemleri konuşuyoruz” diyor.

“Zorlayıcı Üyelik Şartlarımız”

ETÜDER bünyesinde şu an yaklaşık 50 üye bulunuyor. Üyelik şartlarının oldukça zorlayıcı olması sebebiyle bu sayının çok hızlı artamayacağını düşünen Melih Şahinöz, çoğu firmanın bu işi yapabilmek için olması gereken standartları yük olarak görmesi sebebiyle sektörün de ağır gelişim gösterdiğini belirtiyor. Şahinöz, sektördeki bu ağır gelişmeye rağmen 2 ay önce yeni yönetim olarak geleceği yönelik planlar ürettiklerini söylüyor.”

İkinci adım olarak bu oluşumu kısa süre içerisinde İstanbul dışına da taşıyacaklarını kaydeden Melih Şahinöz, büyükşehirler başta olmak üzere ev dışı tüketimin olduğu her yere giderek standartları aşılayacaklarını belirtiyor.
Türkiye’de ev dışı tüketime yönelik profesyonel fuarların yeterince oluşamadığı düşünülüyor. Fuar alanlarının ev dışı tüketime yönelik dizayn edilmediğinden şikayetçi olan Melih Şahinöz, fuarcılık firmalarının da artık belirli kurallar ve standartlara göre yönetim becerilerini göstermesi gerektiğini, böylece hem kendilerinin hem de katılımcıların daha yüksek verim alabileceğini düşünüyor.

Yeni projeler gündemde…

2012 projelerinden bahsedilirken ETÜDER GEM bünyesinde eğitim kitleri hazırlanmış olduğunu ve sektörde her seviyeden insana uygun olarak düzenlenen kitler ile gerekli eğitimlerin verilmesinin planlandığını öğreniyoruz. Uluslararası sempozyum ve kongrelere de katılacaklarını vurgulayan Melih Şahinöz, Türkiye’de Ev Dışı Tüketim Pazarı’nın ayrı bir sektör olduğunun anlaşılmasını sağlayacaklarını dile getiriyor. Bunun için Türkiye’de ilk defa tüm kanallardaki müşteri sayılarının, tüketilen ürün çeşitliliğinin ve hacminin ölçüldüğü kapsamlı bir pazar araştırması için yola çıkıldığını kaydeden Şahinöz, böylece sektör hakkında bilgi sahibi olmak isteyenlere her türlü bilgi ve hizmet vereceklerini anlatıyor. ETÜDER olarak sektör için oldukça önemli bir hizmet verdiklerinin altını bir kez daha çizen Melih Şahinöz, halen öngörülmüş standartların oluşması ve uygulanması halinde sektörün çıtasının daha da yükseleceğini vurguluyor.

Konuk : Melih Şahinöz - 26.09.2011 Food in LIFE Dergisi